بیانات رهبری در باب امر به معروف و نهی از منکر

دسته: کلام بزرگان منتشر شده در 13 دی 1393
نوشته شده توسط Super User بازدید: 2864

بسمه تعالی

فرمایشاتی از رهبر معظم انقلاب اسلامی در باب فلسفه ی فریضه ی امر به معروف و نهی از منکر، لزوم اجرای آن در جامعه، نوع برخورد افراد نسبت به این مسئله و....

امر به معروف و نهی از منکر

در مسأله‌ی امر به معروف و نهی از منکر، فقط نهی از منکر نیست ، امر به معروف و کارهای نیک هم هست . برای جوان ، درس خواندن ، عبادت کردن ، اخلاق نیک ، همکاری اجتماعی ، ورزش صحیح و معقول و رعایت آداب و عادات پسندیده در زندگی ، همه جزو اعمال خوب است . برای یک مرد ، برای یک زن و برای یک خانواده ، وظایف خوب و کارهای بزرگی وجود دارد . هر کسی را که شما به یکی از این کارهای خوب امر بکنید، به او بگویید و از او بخواهید ، امر به معروف است . نهی از منکر هم فقط نهی از گناهان شخصی نیست . تا می‌گوییم نهی از منکر، فوراً در ذهن مجسم می‌شود که اگر یک نفر در خیابان رفتار و لباسش خوب نبود ، یکی باید بیاید و او را نهی از منکر کند . فقط این نیست ، این جزء دهم است.

از نهی از منکر غافل نشوید

نهی از منکر کردن ، مثل این است که بگویید آقا چرا این کار را می‌کنی ؟ این چه حرکت بدی است که انجام می‌دهی ؟ یک نفر بگوید ، دو نفر بگویند ، ده نفر بگویند ، بالاخره طرف مجبور می‌شود ترک کند ؛ یعنی اگر بارها گفته شد ، روحاً مغلوب می‌گردد . من همین امر به معروف و نهی از منکر زبانی را ، ولو به شکل خیلی راحت و آرام و بدون هیچ خشونت و دعوایی ، واقعاًَ یکی از معجزات اسلام می‌دانم . مثلاً یک نفر کار خلافی می‌کند ، می‌گویند آقا شما این کار را نباید می‌کردی . این مطلب را بگو و برو . می‌گوید او بر می‌گردد دو تا فحش به من می‌دهد . خیلی خوب ، حالا دو تا فحش هم به شما بدهد ، برای خاطر امر خدا تحمل کنید . اگر نفر دوم هم بگوید آقا شما باید این کار را نمی‌کردی ، بدانید اگر دعوا هم بکند ، دعوایش کمتر از آنی است که با نفر اول کرده است . نفر سوم و نفر دهم و نفر بیستم هم همین طور. بنابراین ، اگر نهی از منکر باب شد و تا نفر بیستم رسید ، شما خیال می‌کنید آن آدم دیگر آن کار را تکرار خواهد کرد ؟ نهی از منکر واقعاً معجزه می‌کند . فقط هم زبانی .

تذکر باید با محبت باشد

قاطعیت یعنی چه ؟ یعنی برخورد فیزیکی و جسمانی ؟ این که درست نیست و ما اصلاً این را توصیه نمی‌کنیم ؛ اما گفتن و تذکر دادن خوب است . چه اشکال دارد با اخلاق خوب تذکر دهند ؟ دیروز حدیثی را برای جمعی می‌خواندم که آمر به معروف و ناهی از منکر باید خودش به آن چه دارد امر و نهی می کند ، هم عالم باشد و هم عامل . « رفیق لمن یأمر و رفیق لمن ینهی » با رفق و مدارا امر و نهی کند . امر و نهی ، یعنی دستور دادن ، بکن ، نکن ، غیر از تمنا کردن است ، اما همین را با رفق ، مدارا و محبت ، نه با خشونت ، انجام دهد . به نظرم این طوری باید عمل شود .

نظارت عمومی

اگر معنای امر به معروف و نهی از منکر و حدود آن برای مردم روشن شود ، معلوم خواهد شد یکی از نوترین ، شیرین ترین ، کارآمدترین و کارسازترین شیوه‌های تعامل اجتماعی ، همین امر به معروف و نهی از منکر است و بعضی افراد دیگر در نمی‌آیند بگویند « آقا ! این فضولی کردن است ! » نه، این همکاری کردن است ، این نظارت عمومی است ، این کمک به شیوع خیر است ، این کمک به محدود کردن بدی و شر است ، کمک به این است که در جامعه ی اسلامی گناه همیشه گناه تلقی شود . بدترین خطرها این است که یک روز در جامعه گناه به عنوان ثواب معرفی شود ، کار خوب به عنوان کار بد معرفی شود و فرهنگ ها عوض شود . وقتی که امر به معروف و نهی از منکر در جامعه رایج شد ، این موجب می شود که گناه در نظر مردم همیشه گناه بماند و تبدیل به ثواب و کار نیک نشود .

عامل اصلاح جامعه

در جامعه‌ی اسلامی تکلیف عامه‌ی مردم امر به معروف و نهی از منکر با لسان است ، با زبان . اگر کار به برخورد بکشد ، آن دیگر تکلیف مسؤولین است . آن ها باید وارد شوند . اما امر به معروف و نهی از منکر زبانی مهم‌تر است . عاملی که جامعه را اصلاح می‌کند ، همین نهی از منکر زبانی است . به آن آدم بدکار ، به آن آدم خلاف کار، به آن آدمی که اشاعه‌ی فحشا می‌کند ، به آن آدمی که می‌خواهد قبح گناه را از جامعه ببرد ، مردم باید بگویند . ده نفر ، صد نفر ، هزار نفر ! افکار عمومی روی وجود و ذهن او باید سنگینی کند . این ، شکننده‌ترین چیزهاست .

تذکر با زبان خودِ گناه کار

گفتن گناه به گناه کار با زبان خوش و با لحن مناسب و در جایی هم با زبان تند ، در مواردی که مفسده‌یی به وجود نیاید ، گناه را در جامعه کم خواهد کرد و به ضعف و انزوا نخواهد انداخت . چرا ما از این موضوع غافلیم ؟ همه‌ی آحاد مردم ، در محیط کسب و خانه و جمع دوستان و در محیط درس و دانشگاه و کلاً در هر جایی که هستند ، اگر خلافی را دیدند ، به خلافکار بگویند : این از نظر اسلام خلاف است ، چرا انجام می‌دهی ؟ گفتن همین یک کلمه مؤثر است . اگر زبان‌های گوناگون و نفس‌های مختلف گناه را تذکر بدهند ، گناه کار به طور غالب از گناه و تخلف دست خواهد کشید ؛ چه این تخلف ، تخلف شرعی و چه تخلف از قوانین باشد .

 

فقط یک کلمه

تعجب نکنید . من به شما عرض می‌کنم که تأثیر امر و نهی زبانی ، اگر انجام گیرد ، از تأثیر مشت پولادین حکومت‌ها بیشتر است . من چند سال است که گفته‌ام امر به معروف و نهی از منکر . البته عده‌ای این کار را می‌کنند ، اما همه نمی‌کنند . همه تجربه نمی‌کنند ، می‌گویند آقا چرا اثر نمی‌کند ، تجربه کنید . منکری را که دیدید ، با زبان تذکر دهید . اصلاً لازم هم نیست زبان گزنده باشد و یا شما برای رفع آن منکر سخنرانی بکنید. یک کلمه بگویید : آقا ! خانم ! برادر ! این منکر است . شما بگویید ، نفر دوم بگوید ، نفر سوم بگوید ، نفر دهم بگوید ، نفر پنجاهم بگوید ؛ کی می‌تواند منکر را ادامه دهد ؟

برخورد فیزیکی ممنوع

شما شرعاً به هیچ وجه موظف به برخورد فیزیکی با منکر نیستید . شما فقط موظف به گفتن هستید . شما چه کار دارید ، حرف خود را بگویید . شما نمی‌گویید ، خیال می‌کنید که اگر بگویید ، نمی‌شود . امتحان کنید ، بگویید ، بارها هم بگویید . البته یک نفر بگوید ، معلوم است که اثر نمی‌کند. دیگران را وادار کنید بگویند . خود گفتن ، اثرش به مراتب از مشت بیشتر است . حتی گاهی از اخم هم اثرش بیشتر است . با این که اخم اثر سازنده دارد و مثل مشت نیست . به هر حال ، در نهی از منکر اگر برخورد فیزیکی لازم باشد ، کار حکومت است ، نه کار مردم ؛ مگر وقتی که حکومت اجازه دهد و کسی را مأمور کند . آن بحث دیگری است که ما امروز چنین وضعی نداریم . ما واقعاً کسی را مأمور نمی‌کنیم و مصلحت نمی‌دانیم که این طور چیزها وجود داشته باشد .

ترک امر به معروف و نهی از منکر باعث ...

« لاتترکوا الامر بالمعروف و النهی عن المنکر. » امر به معروف و نهی از منکر را ، هرگز ترک نکنید که اگر ترک کردید « فیولی علیکم شرارکم. » آن جا که نیکی دعوت کننده و بدی نهی کننده نداشته باشد ، اشرار بر سر کار می‌آیند و زمام حکومت را در دست می‌گیرند . اگر مردم به مذموم شمردن بدها و بدی‌ها عادت نکنند ، بدها بر سرکار می‌آیند و زمام امور را در دست می‌گیرند . « ثم تدعون » . بعد شما خوب ها دعا می‌کنید که     « خدایا، ما را از شر این بدها نجات بده ! » « فلا یستجاب لکم . » خدا دعای شما را مستجاب نمی‌کند .

همه باید ناهی منکر باشند، همه

بزرگترین حربه در مقابل گناه‌کار ، گفتن و تکرار کردن است . این که یک نفر بگوید اما ده نفر ساکت بنشینند و تماشا کنند ، نمی‌شود . اگر یکی دچار ضعف نفس بشود ، یکی خجالت بکشد و یکی بترسد ، این که نهی از منکر نخواهد شد . گناه‌کار هم فقط بدحجاب نیست که بعضی فقط به مسأله‌ی بدحجابی چسبیده‌اند . این یکی از گناهان است و از خیلی از گناهان کوچک‌تر است . خلاف‌های فراوانی از طرف آدم‌های لاابالی در جامعه وجود دارد : خلاف‌های سیاسی ، خلاف‌های اقتصادی ، خلاف در کسب و کار ، خلاف در کار اداری ، خلاف‌های فرهنگی . این‌ها همه خلاف است . کسی غیبت می‌کند ، کسی دروغ می‌گوید ، کسی توطئه می‌کند ، کسی مسخره می‌کند ، کسی کم‌کاری می‌کند ، کسی ناراضی تراشی می‌کند ، کسی مال مردم را می‌دزدد ، کسی آبروی مردم را بر باد می‌دهد . این‌ها همه منکر است . در مقابل این منکرات ، عامل بازدارنده ، نهی است ؛ نهی از منکر . بگویید : « آقا ، نکن » این تکرار « نکن » . برای طرف مقابل شکننده است .

نگویید به من چه!

جوانان در محیط خودشان ، امر به معروف و نهی از منکر کنند . چرا این جواب - امر به معروف ، امر به کارهای خوب - در جامعه‌ی اسلامی هنوز اقامه نشده است ؟ نگویید به من چه ، او هم نمی‌تواند بگوید به تو چه ، اگر هم گفت ، شما اعتنا نکنید . بعضی خیال می‌کنند تا منکری دیده شد ، باید با مشت به سراغش بروند ! نه ، ما سلاحی داریم که از مشت کارگرتر است . آن چیست ؟ سلاح زبان . زبان از مشت خیلی کارگرتر و نافذتر و مؤثرتر است ؛ مشت کاری نمی‌کند .

منکرات جامعه

منکراتی که در سطح جامعه وجود دارد و می‌شود از آن‌ها نهی کرد و باید نهی کرد ، از جمله این هاست : اتلاف منابع عمومی ، اتلاف منابع حیاتی ، اتلاف برق ، اتلاف وسایل سوخت ، اتلاف مواد غذایی ، اسراف در آب و اسراف در نان . ما این همه ضایعات نان داریم ؛ اصلاً این یک منکر است ، یک منکر دینی است ، یک منکر اقتصادی و اجتماعی است ، نهی از این منکر هم لازم است ، هر کسی به هر طریقی که می‌تواند . یک مسؤول یک طور می‌تواند ، یک مشتری نانوایی یک طور می‌تواند ، یک کارگر نانوایی طور دیگر می‌تواند . طبق بعضی از آمارهایی که به ما دادند ، مقدار ضایعات نان ما برابر است با مقدار گندمی که از خارج وارد کشور می‌کنیم ! آیا این جای تأسف نیست ؟! همه‌ی این‌ها منکرات است و نهی از آن‌ها لازم است .

زمینه های امر به معروف و نهی از منکر

امر به معروف و نهی از منکر، فقط نهی از منکر نیست ، امر به معروف و کارهای نیک هم هست . برای جوان ، درس خواندن ، عبادت کردن ، اخلاق نیک ، همکاری اجتماعی ، ورزش صحیح و معقول و رعایت آداب و عادات پسندیده در زندگی ، همه جزو اعمال خوب است . برای یک مرد ، برای یک زن و برای یک خانواده ، وظایف خوب و کارهای بزرگی وجود دارد . هر کسی را که شما به یکی از این کارهای خوب امر بکنید ، به او بگویید و از او بخواهید ، امر به معروف است . نهی از منکر هم فقط نهی از گناهان شخصی نیست . تا می‌گوییم نهی از منکر ، فوراً در ذهن مجسم می‌شود که اگر یک نفر در خیابان رفتار و لباسش خوب نبود ، یکی باید بیاید و او را نهی از منکر کند . فقط این نیست ، این جزء دهم است . نهی از منکر در همه‌ی زمینه‌های مهم وجود دارد ؛ مثلاً کارهایی که افراد توانا دست‌شان می‌رسد و انجام می‌دهند . همین سوء استفاده‌ی از منابع عمومی ، همین رفیق بازی در مسائل عمومی کشور ، در باب واردات و غیره .

قلب و زبان باید یکی باشد

 

وقتی کسی را از منکرات نهی می‌کنید ، مثلاً ظلم کردن ، تعرض کردن ، تجاوز به دیگران ، اموال عمومی را حیف و میل کردن ، دست درازی به نوامیس مردم ، غیبت کردن ، دروغ گفتن ، نمامی کردن ، توطئه کردن ، علیه نظام اسلامی کار کردن ، با دشمن اسلام همکاری کردن ، و می‌گویید این کارها را نکن ، وقتی که در دل شما نسبت به این کارها بغض وجود داشته باشد ، این نهی ، یک نهی صادقانه است و خود شما هم طبق همین امر و نهی‌تان عمل می‌کنید . اگر خدای نکرده دل با زبان همراه نباشد ، آن گاه انسان مشمول این جمله می‌شود که « لعن الله الامرین بالمعروف التارکین له . » کسی که مردم را به نیکی امر می‌کند ، اما خود او به آن عمل نمی‌کند ؛ مردم را از بدی نهی می‌کند ، اما خود او همان بدی را مرتکب می‌شود . چنین شخصی مشمول لعنت خدا می‌شود و سرنوشت بسیار خطرناکی خواهد داشت . 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

ورود به سایت

امروز58
دیروز196
این هفته390
این ماه2994
کل بازدیدکنندگان203608
چهارشنبه, 29 اسفند 1397 08:16
Powered by CoalaWeb